Want wie rouwt, weet meestal heel goed dat hij of zij niet schuldig is. En toch kan dit gevoel zich vastzetten. Alsof je iets verkeerd voelt. Alsof je het nog niet snapt.
Uit onderzoek blijkt dat schuldgevoel veel voorkomt bij rouw: 30 tot 60 procent van de rouwenden voelt zich ergens schuldig over. Het kan ontstaan door gedachten dat je iets anders had moeten doen, beter had moeten zorgen, of doordat een relatie abrupt eindigde zonder afronding. Door schuldgevoel wordt rouw zwaarder.
Schuldgevoel gaat niet over feiten
Mensen begrijpen vaak prima dat ze niets verkeerd hebben gedaan. Maar hun lijf vertelt een ander verhaal. Het gaat over liefde, verbondenheid en het verlangen dat dingen anders waren gelopen. Je kunt dus weten dat je niet schuldig bent, en je tóch zo voelen.
Neem iemand die zijn partner verloor. Na maanden van overleven is er ineens een middag waarop de zon warm voelt. Je geniet, heel even. En meteen daarna voel je je schuldig. Omdat jij dit mag ervaren en de ander niet meer. Alsof genieten verraad is. Alsof liefde alleen serieus is wanneer je lijdt.
Of iemand die na een scheiding opnieuw verliefd wordt, terwijl ouders nog zichtbaar worstelen met het verlies van hun eerdere schoonzoon of schoondochter. Daar sta je dan, met je nieuwe geluk. Schuldig, omdat je ouders het zwaar hebben terwijl jij verder gaat.
Schuldgevoel heeft veel gezichten
En schuldgevoel komt op veel meer momenten voorbij. Bijvoorbeeld omdat jij degene bent die bleef leven na een ongeluk. Omdat je opluchting voelt dat het lijden voorbij is. Omdat je boos was, moe, of even afstand nodig had, vlak voor het afscheid. Omdat jij doorgaat, terwijl een ander moest stoppen. Omdat jij denkt dat je te weinig hebt gezegd, of juist te veel.
Vooral zelfverwijt en blijven malen over wat anders had gekund, kunnen ervoor zorgen dat je het zwaar hebt. Het brein probeert grip te krijgen op iets wat niet te begrijpen is. Juist daarom laat schuldgevoel zich niet wegpraten.
Wat helpt dan wél?
Schuldgevoelens verdwijnen niet door ze te ontkennen of ertegen te vechten. Ze vragen geen correctie maar erkenning. Zeg tegen jezelf: “Dit gevoel betekent niet dat ik iets fout heb gedaan. Het betekent dat ik liefhad”. En soms vraagt het om onderzoek en heb je wellicht iets recht te zetten. Pas wanneer schuldgevoel er helemaal mag zijn, kun je leren om het los te laten.
Voor de omgeving betekent dit iets eenvoudigs, en tegelijk zo moeilijk: niet wegpraten, dat werkt averechts. Een vraag als “Waar voel je je precies schuldig over?” helpt meer dan de goed bedoelde geruststelling dat het niet nodig is.
Meer weten over rouw, trauma en burn-out?
Heb je een vraag over verlies door overlijden, scheiding, ziekte, verlies van werk, burn-out of ingrijpende gebeurtenissen? Bel 06-12949654 of mail info@brightblue-coaching.nl. Begeleiding wordt deels vergoed door de meeste zorgverzekeraars. Ben je coach en wil je leren werken met rouw? Kijk op www.brightblue-coaching.nl voor opleidingen en trainingen.
Jeanne van Mierlo
Rouw- en traumatherapeut
